شرايط محيطي ـ زيستي زنان حرمسراي قاجار

بسياري از زنان اندرون شاهي، روز را با پرداختن به کارهاي دستي و هنرهاي گوناگون سپري مي‌کردند. از جمله‌ي اين کارها، خطاطي، شعر و کارهاي دستي از قبيل بافندگي، نساجي، ريسندگي، آوازخواني، رقص، موسيقي، نقاشي و حتي تيراندازي و کمان‌داري بود. از نمونه‌هايي که مي‌توان نام برد آنست که «جيران تجريشي»، سوگلي «ناصرالدين‌شاه»، در سوارکاري بسيار مهارت داشت و «فخرالدوله» دختر «ناصرالدين‌شاه»، در تيراندازي، فرد زبده‌اي به شمار مي‌آمد.................

بقیه در ادامه مطلب:

داشتن زنان متعدد و نگهداري از آنها در چهارديواري حرمسرا، با توجه به حسادت‌ها و رقابت‌هاي ميان آنان، شاهان قاجار را با دشواري‌هايي روبرو مي‌ساخت. شاه اگرچه در عمل مالک آنها بود و بر آنان حکم مي‌راند و از سوي ديگر اگر چه کنترل زنان حرم، توسط خواجه‌ها و چشم و گوش‌هاي شاه صورت مي‌گرفت، اما با اين همه، به وجود آمدن درگيري در ميان زنان حرم، يک امر اجتناب‌ناپذير بود و اين پديده، دردسرهايي نيز به وجود مي‌آورد.

 از اين رو، شاهان قاجار به منظور ايجاد محيط سالم‌تر در اندرون حرمسرا، سرگرمي‌هايي براي زنان متعدد خود ايجاد مي‌کردند. از جمله‌ي اين تفريحات که از سوي زنان بسيار مورد استقبال قرار مي‌گرفت، مراسمي بود که در روز سيزدهم فروردين هر سال اجرا مي‌شد.

در زمان «فتحعلي‌شاه»، اهل حرم در اين روز ، در باغ بزرگي که قبلأ قُرُق شده بود، حاضر مي‌شدند. پس از مراسم تحويل سال، زنان وسايل سفره‌ي هفت‌سين را با سر و صدا و خنده به يغما مي‌بردند. پس از اين کار، «غنچه دهن» و «گنجشکي» که هر دو از خدمه‌هاي حرم بودند، دو کنيز سياه تنومند، با نام‌هاي «گل‌عنبر» و «مشک‌عنبر» را به داخل حوض آب مي‌انداختند. آن دو در داخل آب با هم کلنجار مي‌رفتند و کشتي مي‌گرفتند و بقيه نظاره‌گر اين صحنه بودند و آنها را تشويق مي‌کردند.........

بقیه در ادامه مطلب:

 زنان  قاجار در اسارت مناسبات اندروني و بيروني

در عصر قاجار، شيوه‌ي پوشش زنان در محيط خانه و بيرون از آن، متفاوت بود. نوع پوشش آنان را در درون خانه از لحاظ تاريخي مي‌توان به سه دوره تقسيم کرد:
- دوره‌ي اول، از ابتداي دوران قاجار تا مسافرت «ناصرالدين‌شاه» به فرنگ.
- دوره‌ي دوم، از مسافرت «ناصرالدين‌شاه» تا پايان عصر ناصري و ابتداي دوره‌ي      مظفّري.
- دوره‌ي سوم، از ابتداي دوره‌ي مظفري تا پايان دوره‌ي قاجار.................

 ادامه مطلب را کلیک کنید

تاج‌السلطنه، شورشی دربار قاجار

در اين بخش به يکي از مطرح‌ترين زنان منتقد دوره‌ي قاجار مي‌پردازم که با بسياري ديگر تفاوت داشت. شاهزاده‌اي که در دربار قاجار در ناز و نعمت زيست اما زماني که به شعور و آگاهي رسيد به‌سختي از وضع دربار، رفتار پدر تاجدارش و ستمي که بر زنان مي‌رفت انتقاد کرد و درشمار فعالين جنبش‌هاي زنان قرار گرفت. اين شاهزاده‌ي قاجار، «تاج‌السلطنه» دختر «ناصر‌الدين‌شاه» بود که «عارف قزويني» سخت شيفته و ......

ادامه مطلب را کلیک کنید:

مشدي‌گلين خانم، شهرزادي ديگر

برگرفته از :در سایه روشن کلام
اين راوي قصه‌هاي ايراني در آن اوقات حدود هفتاد سال داشت، و خودش هم تاريخ دقيق تولدش را نمي دانست. معلوم هم نيست كه اهل كجا بود. احتمالا از اهالي شمال غرب ايران بود، چون با مقدمات زبان تركي نيز آشنايي داشت. به هر حال وي از مدت ها پيش در جنوب تهران زندگي مي كرد. او قسمت اعظم عمر خود را درهمانجا به سر آورده بود و قصه هايش نيز متعلق به همان منطقه است. قصه‌هايي كه هر كس آنها را بشنود مي‌تواند به‌جا بياورد و بفهمد. خود او يك بار مدعي شد كه مي تواند سراسر سال را نقل بگويد، بدون اين كه يكي از آنها تكراري باشد.

  ادامه مطلب را کلیک کنید

«مهدعليا»، آميزه‌اي از دسيسه و دانش

برگرفته از:در سایه روشن کلام

«مهدعليا» مادر «ناصرالدين‌شاه» در تاريخ دوره‌ي قاجار، حضوري همه جانبه و انکار ناپذير داشته است. اگر شاه قاجار بر تخت سلطنت مي‌نشسته و به اميران و زيران خويش در رابطه با کارهاي مملکتي دستور مي‌داده است، «مهد عليا» در قصر خويش، دور از تاج و تخت رسمي شاهانه، سر رشته‌ي ناديدني و گاه حتي ناخواندني بسياري از کارها را در دستان خود داشته است. اي کاش اين قدرت ناديدني و گسترده، تنها در جهت آباداني کشور به کار مي‌رفت. دريغ عميق انسان بر آنست که ناداني و فساد، آن همه هوشياري و توانايي انساني را در راه بيداد و ويرانگري به کار انداخته بود.

برای دیدن متن کامل ادامه مطلب را کلیک کنید

تصویر تاج الملوک در جوانی

زندگينامه

تاج‌الملوك، فرزند تيمورخان آيرملو (از افسران قزاق) در ارديبهشت 1276 ه.ش در بادكوبه (باكو) به دنيا آمد. چند سال قبل از پيروزي بلشويك‌ها و سقوط تزار روسيه، پدرش مأمور خدمت در ديويزيون قزاق شد و تاج‌الملوك و دو خواهرش به همراه پدر و مادر، در غيبت تنها برادرشان - كه در قفقاز گم شده بود- به ايران آمدند. وي در فروردين 1294 با رضاخان ميرپنج كه به سبب نجات دادن جان پدرش در جبهه بادكوبه به خدمت شخصي وي درآمده بود، ازدواج كرد. حاصل اين ازدواج، تولد محمدرضا، اشرف، شمس و عليرضا بود، و حاصل ازدواجهاي بعدي رضاخان با توران اميرسليماني و عصمت دولتشاهي (هر دو از قاجار) نيز غلامرضا (فرزند توران) و احمدرضا، عبدالرضا، حميدرضا، محمودرضا و فاطمه (فرزندان عصمت) شد.

تاج‌الملوك در مارس 1979 (1358) در بيمارستان مركزي نيويورك درگذشت و جنازه همسر پهلوي اول به سبب امتناع فرزندانش از پرداخت هزينه دفن، توسط شهرداري نيويورك در يك گور دسته‌جمعي در كنار افراد معتاد، ولگرد، بي‌خانمان و جنازه‌هاي فاقد هويت دفن گرديد.

بقیه در ادامه مطلب